Debattechnieken voor professionals

Ethos, pathos en logos, de basiselementen van de klassieke retorica, komen tijdens de training ‘Debattechnieken voor professionals’ uitgebreid aan bod. Debatteren beperkt zich niet tot Tweede Kamer en raadzaal, ook op de werkvloer kunt u er uw voordeel mee behalen. Aan de hand van Griekse overtuigingsmiddelen gaan de trainers van het debatinstituut in op de klassieke retorica van het debat. “Ethos heeft betrekking op de geloofwaardigheid en persoonlijke uitstraling van de spreker” legt trainer Dirk van Dorsselaer uit. “De manier waarop de boodschap wordt gebracht, bepaalt in grote mate hoe overtuigend iemand overkomt.”

Om te overtuigen is ook een flinke dosis pathos noodzakelijk. Met enthousiasme zetten de trainers diverse stijlfiguren uiteen. Niet alleen beeldspraak, citaten en spreekwoorden maken een speech levendig, ook met een paradox, (anti)climax, tegenstelling of retorische vraag kan het publiek worden bespeeld. ”Let wel op dat je een stijlfiguur altijd in de juiste context gebruikt” waarschuwt Dirk. Bij de training is het niet de bedoeling een reeks trucks om gelijk te krijgen aan te reiken. Het debat is een instrument om de communicatie tussen mensen te verbeteren. Het is een middel en geen doel op zich.

Maar met een boeiende presentatie en inspelen op het gevoel ben je er nog niet. De kracht van de redenering, met andere woorden de logos, is de derde voorwaarde voor een succesvol betoog. Het is volgens Dirk zaak het debat vanuit de argumentatieleer met standaardgeschilpunten te benaderen. De trainers besteden ook aandacht aan de verschillende wijzen waarop aanvallen kunnen worden gepareerd. Je hebt de keuze om een drogreden te negeren of te benoemen. Als je kiest voor het laatste, maak dan de afweging of je de manier van met elkaar omgaan wil bediscussiëren of terug wilt sturen naar de inhoud.

Uiteraard is er ook aandacht voor een goede spreekstructuur: “Een goed betoog bevat een duidelijke kop, romp en staart” vervolgt hij. Je verhaal afsluiten met een simpel “dat was het” is dodelijk.

Dit soort oefeningen zijn kenmerkend voor de training. Voortdurend wordt theorie gekoppeld aan oefening, hetgeen de stof behapbaar maakt en waardoor veel interactie ontstaat. Door te trainen in kleine groepen is er voldoende ruimte voor persoonlijke feedback. Van de deelnemers wordt ook verwacht dat ze elkaar beoordelen. Daarnaast wordt met behulp van cameraopname ieders optreden geëvalueerd.

---

Rabobank

Dagelijks wordt in Nederland veel vergaderd en gediscussieerd. Regelmatig ontstaat na afloop het gevoel: "dit kan effectiever". Betere besluiten door betere discussies. Vergaderingen met meer structuur en duidelijke conclusies en dat alles in een constructieve sfeer. Het trainingstraject 'Efficiënt vergaderen' maakt dit mogelijk met een verbeterde agenda, gestructureerd voorzitterschap en getrainde deelnemers.

Bij de afdeling Finance & Control van Rabobank Nederland was de vergadersfeer en het teamgevoel goed maar de vergaderingen konden duidelijk meer structuur en dynamiek gebruiken. De Rabobank pakte de verbetering van vergaderingen met Arthur Noordhuis systematisch aan. De opbouw was een soort drietrapsraket. De medewerkers volgden eerst de training 'Debattechnieken' die goed van pas komt bij discussies en presentaties. Daarna volgden de managers de training 'Effectief voorzitten' en ten slotte oefenden managers en medewerkers gezamenlijk praktijksituaties in de training 'Efficiënt vergaderen'. Aan het eind van de cursus beloofden de cursisten ieder om zelf minimaal twee tips en technieken in de praktijk te brengen en elkaar daaraan te houden.

---

Rijkstraineeprogramma  

Jaarlijks stromen ongeveer 150 jonge academici in in het Rijkstraineeprogramma dat zich richt op mensen die een carrière ambiëren bij het Rijk.

Deze trainees worden zorgvuldig geselecteerd door middel van gesprekken en tests uit een groep van meer dan 1.000 geïnteresseerden. Nadat zij zijn aangenomen worden zij geplaatst bij een ministerie waar zij een uiterst gevarieerd kennismakingsprogramma doorlopen van twee jaar.

Het Nederlands Debat Instituut verzorgt sinds de oprichting van het Rijkstraineeprogramma een module die een combinatie is van kennis en vaardigheden op het gebied van adviseren. De module start met een interactieve workshop die zich richt op adviesvaardigheid. Hierbij wordt met name aandacht besteed aan succesvolle argumentatiemodellen en het zinvol en scherp debatteren over beleid. Vervolgens vindt een interactief groepsdebat plaats waarbij de aangeleerde vaardigheden op competitieve wijze worden toegepast aan de hand van actuele en relevante stellingen. Deze succesvolle en interactieve module van het debatinstituut wordt al jaren met een 8,5 geëvalueerd door de deelnemers en is daarmee één van de best gewaardeerde onderdelen van het Rijkstraineeprogramma.  

Leergang Public Affairs

Ieder jaar volgen tientallen ambitieuze professionals de leergang Public Affairs. Deze leergang gaat in op de werking van relevante actoren in het publiek bestel en op politiek en bestuur. Ook wordt stilgestaan bij thema´s als agendamanagement, beïnvloedingsinstrumenten, totstandkoming van wetgeving en lobbyen op Europees niveau. Het programma is bedoeld voor professionals die zich in hun dagelijks werk op HBO of WO niveau bezighouden met beïnvloeding van beleid- en besluitvorming op het snijvlak van overheid, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Het debatinstituut verzorgt hier een module Publiek-Bestuurlijke argumentatie. Tijdens deze zeer intensieve workshop leren de deelnemers snel en analytisch een keuze maken uit verschillende argumenten. De aangeleerde vaardigheden worden getoetst via het debat waarna de argumentatie kundig wordt gefileerd door de trainer. Dit onderdeel wordt altijd zeer hoog gewaardeerd. In 2010 scoorde het debatinstituut een 9 gemiddeld.

---

Nederlandse Orde van Belastingadviseurs

De cursus Argumenteren geven wij aan de aspirant-leden van de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs. Deze hoogopgeleide fiscalisten staan aan de start van hun professionele carrière en volgen, om lid te mogen worden van de NOB, een drie jaar durende postmaster Beroepsopleiding Belastingadviseurs. Binnen deze opleiding is de vaardigheidstraining Argumenteren van het debatinstituut een verplicht onderdeel.

De cursus argumenteren leert de jonge fiscalisten de basisprincipes van het debat. Het debat wordt als uitgangspunt gebruikt, als communicatieve setting bij uitstek om inzicht te krijgen in de belangrijkste communicatieve en argumentatieve vaardigheden, en deze ook in de praktijk te brengen.

De cursus bereidt hen voor op presentaties, vergaderingen en technische overleggen en ook op het schrijven van adviezen en het onderhandelen met de Belastingdienst. De cursus is in de afgelopen jaren alleen maar in aanzien gestegen en wordt gemiddeld met een 8 gewaardeerd. Dit zette het Nederlands Debat Instituut in 2009 op een gedeelde eerste plaats op de lijst van hoogst scorende cursussen, samen met de cursus basiscommunicatie.

"De NOB was één van de eerste klanten van het Nederlands Debat Instituut, onze samenwerking is breed. De afgelopen jaren hebben wij op vele terreinen gebruik gemaakt van de diensten van het debatinstituut, bijvoorbeeld bij de organisatie van ons lustrumcongres, bijzondere masterclasses voor topdebaters en als debatleider in conferenties. Wij zijn zeer gelukkig met deze samenwerking."
Frits Sobels, directeur NOB

---

Clingendael

Het Instituut voor internationale betrekkingen Clingendael organiseert twee keer per jaar een intensieve cursus van een week voor topambtenaren uit de nieuwe lidstaten van de Europese Unie, die hen voorbereidt op het opereren in Brussel. Het Nederlands Debat Instituut verzorgt de cursus “Presentation and Debating Techniques” voor deze ambtenaren, met overdonderend succes. Omdat wel wordt gezegd dat non-verbale communicatie 90 procent van de boodschap bepaalt, gaan de deelnemers uitvoerig aan de slag met presentatievaardigheden, waarbij ze zelf veel voor de klas staan, en uitgebreide persoonlijke feedback ontvangen. Binnen de debatvaardigheden wordt er ook stilgestaan bij gedegen beleidsargumentatie.

Het debatinstituut verzorgt deze training al vijf jaar voor Clingendael, en scoort ook al vijf jaar het hoogst van al hun cursussen: een 9,5 gemiddeld.  

---

Gemeente Den Helder

Na de gemeenteraadsverkiezingen was ook in Den Helder een groot aantal nieuwe raadsleden toegetreden tot de raad. Uit deze raadsleden werden een aantal voorzitters gekozen, die de verschillende commissievergaderingen moeten gaan leiden. De deelnemers hadden een zeer diverse achtergrond, sommige hadden totaal geen ervaring in voorzitten, anderen draaiden al een paar jaar mee als commissievoorzitter. De gemeente Den Helder stond voor de uitdaging deze voorzitters zo snel mogelijk vertrouwd te maken met het technisch neutraal voorzitten zoals dat de bedoeling is voor raadscommissies.

Het Nederlands Debat Instituut werd gevraagd om een training voor de aankomende voorzitters te geven. In de training werd ingegaan op de taken van de voorzitter en de middelen die een voorzitter heeft om de vergadering te leiden. Op interactieve wijze en in een vlot tempo wordt de theorie behandeld, afgewisseld met praktische oefeningen. Er is ruimte om elkaar feedback te geven en tips over het voorzitten uit te wisselen. Daarnaast wordt stil gestaan bij het gekozen vergadermodel en de voor- en nadelen daarvan. Een deelnemer verwoordde het als volgt: ”Je behaalt een voorsprong als je de vergaderronde goed eigen hebt gemaakt, dan kun je er mee spelen.”  In het Helders Weekblad verscheen een leuk en interessant artikel .

Door de voorzitters werd de bruikbaarheid van deze training voor hun dagelijkse praktijk  met een 8,5 beoordeeld, evenals de presentatie van trainer Dirk van Dorsselaer. De training maakt onderdeel uit van de leergang 'Duaal debatteren'.

---

ProjectManagement Bureau Amsterdam

Het ProjectManagement Bureau van de gemeente Amsterdam is gericht op het integraal managen van complexe ruimtelijke projecten op hoog niveau. Sinds de oprichting in 1990 van het ProjectManagement Bureau hebben zij een schat aan ervaring opgedaan in complexe, ruimtelijke projecten.

PMB is gespecialiseerd in het begeleiden van bestuurlijke besluitvormingsprocessen. Bovendien heeft PMB in Amsterdam een belangrijk netwerk opgebouwd. Opdrachtgevers zijn onder andere stadsdelen en diensten en bedrijven van de gemeente Amsterdam, en andere gemeenten.

Het debatinstituut leidt voor PMB niet alleen bijeenkomsten als de 'Volendamdagen' en de 'Seniorendagen', maar verzorgt ook diverse trainingen als 'Presentatie- en argumentatietechniek' en de jaarlijks terugkerende ééndaagse workshop 'Overtuigen met impact'. Hier wordt voor planningsadviseurs, (assistent)managers en projectmanagers intensief geoefend in de persoonlijke verbale overtuigingskracht. De inhoud is direct toepasbaar in de praktijk: van vergadering tot netwerkborrel en van koffieautomaat tot adviesgesprek. De cursus is afgelopen jaar voor ruim 50 deelnemers gegeven.

---

Nederlandse Orde van Advocaten 

Al jaren verzorgt het Nederlands Debat Instituut binnen het opleidingstraject van de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) de vaste tweedaagse cursus Pleitvaardigheden. Afgeleid van onze cursus debattechnieken voor de beroepspraktijk is dit een intensieve tweedaagse cursus om overtuigender te spreken in de rechtzaal en erbuiten. De cursisten van de NOvA zijn afgestudeerde juristen die in het midden van hun voortgezette stagiaire opleiding zitten, die zij moeten voltooien om volwaardige advocaten te worden. Door middel van het wedstrijddebat werken zij in afwisselend theorie- en praktijkblokken aan hun overtuigingskracht. Zeer effectief voor het pleiten is dat er ruim aandacht is voor het herkennen van drogredenen en het gebruik van retoriek.

De cursus pleitvaardigheden zorgt ervoor dat juristen effectiever gaan presenteren, pleiten en reageren. Ze herkennen drogredenen, spreken overtuigender en zijn beter te volgen, zowel in de rechtzaal als er buiten. 

---

Academie voor wetgevingsjuristen

De wetgevingsjuristen van de Academie voor Wetgeving in Den Haag volgen de cursus ‘Argumenteren en debatteren' in het prachtige, stijlvolle pand op het Lange Voorhout.

De Academie voor wetgevingsjuristen is opgericht om de kwaliteit van wetgeving te verbeteren en juridisch talent te werven en vast te houden. Jonge, ambitieuze, talentvolle juristen die goed door het assesmentcenter en de testen komen, mogen een postdoctorale opleiding volgen van 3 jaar. Hierbij krijgen zij een programma waarin het ambacht van goede degelijke wetsvoorstellen opstellen wordt geperfectioneerd.

Wetgevingsjuristen ondersteunen op de verschillende ministeries hun minister bij het verdedigen van wetten. Zowel met directe collega’s als met beleidsmakers voeren zij regelmatig stevige discussies over de vorm en inhoud van de wetsvoorstellen. In twee dagen leert trainer Arthur Noordhuis het jonge talent om beter te presenteren, krachtiger te betogen en sterker te argumenteren.

Deze cursus vormt een stevige verdiepingsslag op de eerder gevolgde cursus 'Presentatievaardigheden'. Belangrijk element is om niet enkel een verhaaltje af te draaien maar echt te overtuigen en het publiek mee te krijgen in het verhaal. Ook wordt er geoefend met snel en pakkend reageren op onverwachte argumenten. Op de tweede dag worden twee debatten op camera opgenomen en kreeg iedere deelnemer pluimen en tips over de presentatie. Gewapend met een groot aantal debattechnieken en een waardevolle ervaring rijker gaan cursisten tevreden naar hun ministeries.

---

Het Expertise Centrum (HEC)

Sinds 1999 kent Het Expertise Centrum (HEC) een traineeprogramma, waarin aanstormend toptalent wordt klaargestoomd voor een carrière binnen de overheid. Het HEC traineeprogramma duurt twee jaar . Het programma biedt een mix van praktijk en theorie en is een uitstekende springplank voor een boeiende loopbaan bij de overheid. De vrijdag is elke week gereserveerd voor de postdoctorale opleiding ‘Master of Public Information Management’ (MPIM). Sinds 2007 maakt de training ‘Debatvaardigheden’ onderdeel uit van het programma.

Voor deze professionals is het een absolute must dat ze communicatief sterk zijn, ook in situaties waar andere partijen een kennisvoorsprong hebben. Een training in debatvaardigheden is hiervoor een prima middel. In de interactieve training worden korte blokjes theorie afgewisseld met praktische oefeningen. Ook wordt de deelnemers gevraagd elkaar feedback te geven. In een prima sfeer en een hoog tempo worden verschillende onderwerpen behandeld. Het middaggedeelte wordt afgesloten met een debat, met stellingen die “toevallig” ook tot de tentamenstof behoren. Deze training wordt verzorgd door Arthur Noordhuis en Dirk van Dorsselaer, beiden senior trainer.

Naast de training verzorgt het debatinstituut de jaarlijkse debatmiddag voor consultants en trainees. Voorafgegaan door een workshop gaan de deelnemers met elkaar in debat over stellingen binnen thema's als Europa en bijvoorbeeld de mogelijkheden van social media. Een van de deelnemers gaat als beste debater naar huis met de grote wisselbeker. Vanuit het debatinstituut verzorgt Alexandra Peek de conceptontwikkeling en voorbereiding van deze dag.