Het was Halsema die direct nadat Wilders en zijn fractie de Kamer uitliepen, de spijker op zijn kop sloeg: ‘een democraat loopt niet weg uit een debat’.
Het was Femke Halsema die gisteren direct nadat Geert Wilders en zijn fractie de Kamer uitliepen omdat de houding van de fractie van het CDA hen niet aanstond, de spijker op zijn kop sloeg: ‘een democraat loopt niet weg uit een debat’. Zij stond vrijwel alleen in haar veroordeling. Het was schokkend om te zien dat door de meeste fracties, inclusief de Kamervoorzitter(!), en de media de actie van de PVV niet scherp werd veroordeeld. Het werd als klein incident afgeserveerd en er was met name begrip voor de frustratie van Wilders. Een kwalijke zaak.Het feit dat het in ons parlement, het kloppend hart van de democratie, als onbeduidend wordt gezien dat Kamerleden het debat de rug toekeren, toont aan dat er weinig voeling is met de basisprincipes van het debat. Ik ben er van overtuigd dat bijvoorbeeld een Brits parlementslid stevig de oren zou worden gewassen wanneer hij een vergelijkbare actie zou ondernemen.
Waarom? Op de eerste plaats omdat je één van de basisprincipes van de parlementaire democratie ondermijnt. En dat is dat meningsverschillen in het openbaar op kracht van argumenten worden uitgediept in een poging elkaar te overtuigen maar vooral ook om anderen de mogelijkheid te bieden om zich een mening te vormen. Dit wordt gedaan door argumenten uit te wisselen en tegen het meest kritische licht te houden. Uiteindelijk beslist de meerderheid wat de te volgen koers is en legt de minderheid zich daarbij neer, wat onverlet laat dat zij het recht hebben om keer op keer hun ongenoegen over het gevolgde beleid uit te spreken. Dat is de kern van het parlementaire debat. Binnen die context is het ondenkbaar dat je weigert het debat aan te gaan omdat de houding of het standpunt van je politieke opponent je niet aanstaat. Integendeel. Het is juist je taak om op kracht van argumenten deze houding en standpunten te bestrijden. Dat je opponent aangeeft dat er wat hem betreft hoe dan ook weinig aan zijn standpunt zal veranderen is frustrerend, maar niet zo relevant. Overigens spant Wilders zelf de kroon in deze. Regelmatig spreekt hij in de Kamer zinnen uit als ‘krijgt u allemaal maar het heen en weer, ik weet dat ik gelijk heb’.
Zeker in een parlementair debat ben je meestal niet bezig je opponent te overtuigen maar de toehoorder; de kiezer. Het is de kiezer die uiteindelijk beslist wie het gelijk aan zijn zijde heeft en het is je taak als volksvertegenwoordiger om altijd en overal de kiezer uit te leggen wat jouw standpunt is en dit standpunt te verdedigen. Zodra politici besluiten dat zij het debat met hun opponent niet meer aan willen gaan, ontnemen zij de kiezer de kans om een afweging op kracht van argumenten te maken. Daarmee stopt een belangrijk fundament van het democratisch proces. Maar het weglopen uit een debat is ook disrespectvol. In een parlementair debat verdient ieder standpunt het om met interesse en aandacht gehoord te worden. Het is namelijk het standpunt van een deel van de bevolking. Je bent het aan elkaar verplicht om naar elkaar te luisteren en om vervolgens de argumenten van de ander te toetsen in de overtuiging dat dat leidt tot eerlijke besluitvorming. Door weg te lopen uit een debat wend je je feitelijk af van een deel van de bevolking. Stel dat met de actie van de PVV van gisteren een trend zou zijn ingezet en het acceptabel zou worden gevonden dat je je ongenoegen in het parlement mag uiten door weg te lopen. Dan zouden Kamerleden regelmatig tegen een lege zaal praten zoals dat in de jaren ’90 Hans Janmaat een keer overkwam. Dat was toen fout en dat is het nu nog steeds.
Vandaar dat de uitspraak van Halsema gisteren op het moment dat de PVV de Kamer verliet het enige juiste antwoord was: een democraat loopt niet weg uit een debat!
Dit artikel is ook geplaatst op Pluspost.nl. Naar aanleiding van het debat in de Tweede Kamer is Roderik van Grieken te gast geweest bij Radio 1 en BNR Nieuwsradio.
Roderik van Grieken
Directeur Nederlands Debat Instituut
