De eerste honderd dagen premierschap voor Mark Rutte zitten er op. Hoe overtuigend was hij in de wittebroodsweken van zijn eerste kabinet? Zijn start was veelbelovend: Rutte imponeert tijdens de regeringsverklaring, overleeft de eerste crisis en communiceert via social media.
Goed debatteren
Vergeleken met zijn voorganger is Mark Rutte voor velen een verademing. Politici, journalisten en inwoners zijn het erover eens: de jeune premier doet het goed. Bij het aantreden van zijn kabinet staat Rutte voor de eerste uitdaging: het debat over de regeringsverklaring in de Tweede Kamer. Voor vriend en vijand behaalde hij hier een goed resultaat. Zelfs de oppositie roemde zijn optreden en met name de bereidwilligheid tot antwoorden. Hiermee sleept hij dan ook de Socratesprijs voor beste debater in de wacht, waarbij de jury van mening is dat “Mark Rutte er als beste in is geslaagd om de aanvallen van de diverse oppositiepartijen effectief te pareren en zijn positie als leider van dit bijzondere minderheidskabinet amper wankelde”. Toch was er ook kritiek: vanaf de eerste regeringsdag was is druk groot op de premier om te reageren op de vragen over de dubbele nationaliteit van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten. Rutte laat zich echter niet opjagen en kiest zijn eigen moment om op de kwestie te reageren. Een signaal van rust en controle.
In de media
Rutte beseft zich goed dat hij niet alleen met politici moet praten maar vooral met de Nederlander en dat kan via de media. In 2011 beslist geen sinecure want de tijd dat een premier de volledige regie had over het nieuws lijkt definitief voorbij. Balkenende besloot als premier om de wekelijkse ontmoetingen met de media - die sinds de jaren ’70 altijd plaatsvindt in perscentrum Nieuwspoort - te verplaatsen naar het ministerie van Algemene Zaken. Een slimme zet want daarmee veranderde hij het beeld van een premier die wekelijks op bezoek gaat bij de pers naar de premier die de media uitnodigt. In dit mediatijdperk, waar politici continu de hete adem van de pers in de nek voelen, is regie cruciaal. Rutte’s eerste besluit als premier om weer terug te gaan naar Nieuwspoort, tot groot genoegen van het Nederlandse journaille, leverde hem direct goodwill op en die is belangrijk, weet ook Rutte.
Communiceren via social media
Maar de echte stempel op manieren van communiceren drukt Rutte aan het begin van dit jaar door via Twitter vragen te stellen aan de Nederlanders en deze via een film van 10 minuten op Youtube te beantwoorden. Een meesterzet. Barack Obama initieerde dit als een van de eerste wereldleiders al door na zijn aantreden als president wekelijks een filmpje op zijn site te zetten. Rutte gaat verder want hij gaat ook in op concrete vragen van Twitteraars. Hiermee toont de premier zich bereid om ook kritische vragen van Nederlanders te beantwoorden in de openbaarheid. Daarnaast geeft hij een goed voorbeeld voor de politiek en de overheid in Nederland door op een 2.0-manier te communiceren. Er zijn ook verbeterpunten. De film op Youtube is nu door ca 35.000 personen bekeken. Dat is een belachelijk laag aantal als je het vergelijkt met populaire films op de site die soms wel miljoenen keren worden bekeken. Rutte bereikt met zijn media-actie dus maar 0,2% van de Nederlanders. Toch kan dit aantal in de toekomst nog groeien want Rutte wil dit “met een zekere regelmaat gaan doen via Twitter”.
De stijl en geloofwaardigheid van een leider
Ondanks de eerste positieve geluiden, heeft Rutte de wind niet mee. Bij zijn aantreden kwam veel kritiek op de minderheidsconstructie van dit kabinet en ook internationaal heeft Nederland niet veel gewonnen bij het aantreden van deze regering. Daarnaast zijn velen het niet eens met de richting van dit kabinet. Waar de argumenten soms tekort schieten, moet de overtuiging bereikt worden door de stijl en de geloofwaardigheid van een leider. Dat laatste doet Rutte goed: hij spreekt in begrijpelijke zinnen, is scherp, zelfverzekerd en heeft daarmee veel gewonnen aan geloofwaardigheid. Op de vraag in Buitenhof afgelopen zondag of hij plezier had in zijn werk antwoordde hij onomwonden ‘ja!’. Je kon zien dat hij het meende en het werkte ook hier aanstekelijk. De sfeer van het gesprek was positief en optimistisch. Of de overtuiging en geloofwaardigheid genoeg zijn voor de langere termijn moeten we nog bezien. Er liggen nog vele moeilijke dossiers op hem te wachten. Maar als hij zijn manieren van communiceren en openheid doorzet, kunnen we misschien ooit spreken van Mark Rutte als de Nederlandse “Great Communicator”, zoals Amerikaans voorganger Ronald Reagan de geschiedenis is ingegaan.
door: Roderik van Grieken en Donatello Piras
Dit artikel verscheen op zaterdag 22 januari in dagblad Trouw.
