Een goede vraag stelt ieder antwoord in zijn schaduw. Deze woorden sprak meester interviewer Ischa Meijer ooit en hij had gelijk. Stel een vraag om je toehoorders te betrekken bij de vergadering of om de aandacht op te eisen aan het begin van een presentatie. Ook is een vraag een hulpmiddel om je overtuigingskracht te vergroten of je opponent te interrumperen. Zzzzz… zendingsdrang
Waarom zou je vragen stellen? Simpelweg omdat de toehoorder dan direct in actie komt. Als je een vraag stelt, wordt het eenrichtingsverkeer van spreker naar toehoorder onderbroken. En dus word je tijdens een presentatie of in een vergadering direct bij het onderwerp betrokken en nieuwsgierig gemaakt.
Wil je niet echt een vraag stellen, doe het toch. Al is het maar een simpele controlevraag zoals: “Kunnen we dit afspreken?”, of “wat vinden jullie hier eigenlijk van?” Je zult meer impact krijgen op de toehoorder.
Een goed begin
Vragen zijn ook zeer geschikt voor het trekken van de aandacht in het begin van je presentatie. De hersens van de toehoorder gaan dan meteen werken. En vragen zijn er in allerlei soorten en maten. Van veilige vragen als “wat is het nut van social media?” en “wie heeft er hier ook een hekel aan te laat komen?”, tot meer uitdagende vragen zoals “wie heeft er weleens iets gestolen?” Een tip hierbij is dat je dit goed kunt voorbereiden. Aan het begin van presentaties kun je beginnen met “heeft u ooit…”, of “stelt u zich eens voor…” en tot slot: “Wist u dat..?”
Een goede manier om het publiek wel aan het denken te zetten maar niet een echte vraag te stellen is door gebruik te maken van de retorische vraag. Dat is een vraag waar het antwoord al in besloten ligt. Dus het klinkt als een vraag, maar het publiek zal niet hardop gaan antwoorden waardoor je zelf de regie houdt. “Wie wil er niet iedere dag filevrij naar zijn werk rijden?” is hier een voorbeeld van, evenals “zijn we het er niet allemaal over eens dat armoede de wereld uit moet?” Een voorbeeld? In dit filmpje stelt Jonathan Drori bij aanvang van zijn speech vier simpele vragen, en weet de aandacht van het publiek meteen te pakken!
Laat een stilte vallen
De timing van een vraag is uiteraard ook belangrijk. Wie direct na een vraag zijn betoog vervolgt, is weinig overtuigend. Laat na de vraag een duidelijke stilte vallen en laat de vraag zo bij de toehoorder aankomen. Bij een presentatie in een grote zaal kun je zelf de zaal inkijken terwijl je na de vraag een paar seconden stil blijft. Hier blijft de interactie met het publiek heel belangrijk. Als het publiek niet reageert, kun je het betoog sneller vervolgen dan wanneer je mensen het antwoord als het ware ziet geven. Ook bij een retorische vraag laat je bij voorkeur een stilte vallen om de vraag te laten doordringen.
Interruptie
Tijdens een debat is een vraag een erg goed en venijnig hulpmiddel. Er zijn diverse vragen die je kunt onderscheiden: de informerende vraag, de reclamevraag en de ontwrichtende vraag zijn hiervan enkele voorbeelden. Bij de eerste is de vragensteller nog geïnteresseerd in het antwoord, terwijl je dat bij de reclamevraag en de ontwrichtende vraag niet hoeft te verwachten. Als je een reclamevraag stelt, wil je eigenlijk iets onder de aandacht brengen. Denk hierbij aan vragen zoals “wist u niet dat onze partij hier al jaren voor pleit?” Ook het doel van een ontwrichtende vraag is eenvoudig: het uit balans brengen van je opponent, zodat je zelf beter uit de verf komt. Wanneer je bijvoorbeeld de volgende vraag stelt: “U hebt weinig ervaring in grote organisaties, is het niet?”, is het antwoord van ondergeschikt belang. Je hoopt enkel dat de spreker uit balans raakt.
Oefening baart kunst
De kunst is om tijdens een debat op het juiste moment en met de juiste scherpte de vraag te stellen. Een beetje oefenen door de Kamerleden op scherpe vragen zou het vragenuurtje in onze Tweede Kamer wat dat betreft erg ten goede komen. En dat is ook de tip als je geen politicus bent. Oefen met vragen en benut de mogelijkheid om dit voor te bereiden. Het helpt echt!
