“U draait en u bent niet eerlijk”. Deze uitspraak van CDA lijsttrekker Balkenende richting PvdA voorman Bos herkent iedereen en is synoniem voor alles wat je niet wilt in een campagne. Draaien is slecht en moet boven alles voorkomen worden. Maar is dat wel zo? Wij denken van niet!
Draaien is juist een groot goed. Wie nooit van standpunt is veranderd, heeft zelden iets geleerd kopte een slogan van een bekend landelijk dagblad en terecht want alleen dwazen veranderen nooit van mening. Maar waarom dan deze angst bij politici? Deze vraag is logisch te beantwoorden. Draaien is een gekleurd begrip. Ook wel een frame genoemd. Het wordt vaak gebruikt door tegenstanders in een debat om de andere partij iets te verwijten. Zo vreest de VVD een ‘draai van het CDA over de hypotheekrenteaftrek’ en ‘schaadt de draai van minister Van der Hoeven de politiek’. Dat vindt althans het Financieel Dagblad. Een draai is kortom een verandering van standpunt bezien door de bril van een tegenstander. Hij of zij wil dus de andere kant op en is het niet met jouw standpunt eens. Maar in feite is hier niets mis mee. Sterker, in een zuiver debat waarin het gaat om een derde partij te overtuigen, is het juist een groot goed om op basis van argumenten je standpunt bij te stellen. En het is heel logisch om in 2005 ergens voor te zijn maar in 2011 deze maatregel niet meer te willen.
De negatieve connotatie aan het begrip draaien is een kwalijke zaak en zorgt ervoor dat politici van Kamerlid tot raadsleden niet meer openbaar hun standpunt bijstellen. Uit angst om door hun politieke tegenstanders te worden beschuldigd van draaien. Het advies is dan ook om het begrip draaien uit de weg te gaan. Letterlijk en figuurlijk. Nooit het woord draaien in de mond nemen ook als je hiertoe wordt uitgedaagd door een journalist. Ga in het antwoord gewoon in op jouw politieke lijn en de redenen en argumenten waarop je het standpunt hebt bijgesteld. Negen van de tien keer is een draai goed uit te leggen.
Als het CDA inderdaad over vier jaar het standpunt wijzigt over de hypotheekrenteaftrek kun je dit waarschijnlijk goed uitleggen. Meerdere argumenten kunnen dit verkopen: een nieuwe werkelijkheid: 1: nu is er economische tegenspoed dus willen we niet ook nog de huizenmarkt frustreren maar nu (2014) is het tijd om weer kritisch te kijken naar overheidssubsidies. 2: de politiek is keuzes maken en je kunt niet alles tegelijk. Eerst moest de economie gestimuleerd worden en nu moeten we zorgen voor het hervormen van de huizenmarkt. Zowel de huursubsidie als de hypotheekrenteaftrek worden dus opnieuw bekeken. Een economisch argument en een procesargument om te verklaren waarom je nu een ander standpunt bent toegedaan. Uiteraard zullen tegenstander proberen om je alsnog zwart te maken en te betichten van draaien. Maar juist op deze ‘spin’ kun je een krachtig, inhoudelijk antwoord geven.
Mag je altijd draaien?
Draaien mag dus in de politiek. In de gemeenteraad kun je dus best een voorlopig standpunt in nemen om je uiteindelijk te laten overtuigen. Zorg er wel voor dat een voorlopig standpunt niet te stellig wordt gebracht. Een partij die zegt: “nooit voor een popconcert te zullen stemmen” heeft minder tot geen speelruimte om te kunnen veranderen van standpunt. En ook in de komende verkiezingscampagne zal het weer gelden. Vele beloften zullen sneuvelen in het geweld van de coalitieonderhandelingen. De meeste besluiten zijn uit te leggen. Als je maar eerlijk bent over de inhoudelijke redenen. Maar mag je altijd draaien? Ook als je het niet kunt uitleggen? Nee! Als je het niet kunt uitleggen is er waarschijnlijk sprake van een onhoudbaar standpunt en heeft je tegenstander of de kritische journalist waarschijnlijk gelijk. Zorg overigens wel dat je zelf het initatief neemt om je standpunt te verduidelijken. Een partij die in de hoek wordt gedwongen en van draaien wordt beticht heeft het moeilijk. Beter is het om zelf je standpunt toe te lichten. De eerste klap is een daalder waard.
