Kroonprins Willem Alexander zei ooit: “ De discussie is te gecompliceerd om er nu op in te gaan met een paar oneliners en soundbites''. Nog altijd ergeren mensen zich aan korte statements en oneliners in een debat. Vaak ten onrechte. Want in een debat moet je juist kort en krachtig overkomen. Hoe doe je dat het beste?
Duidelijkheid in verkiezingsdebatten
We beginnen bij het debat. Er zijn verschillende debatten en we focussen in dit artikel op verkiezingsdebatten. Een debat is een discussie met regels die tot doel heeft de derde partij te overtuigen. Dat doe je door je standpunten duidelijk over te brengen, het verschil met andere partijen te duiden en vooral door zo concreet mogelijk je belangrijkste punt in het debat te maken. Het belangrijkste doel voor de kijker is om meer duidelijkheid te krijgen. Het doel van de deelnemende politicus is om zoveel mogelijk mensen te overtuigen op hem te stemmen. Alle organisatoren van debatten moeten dit goed voor ogen houden.
Geen nuance
Debatten in Nederland worden door de opkomst van nieuwe partijen met veel deelnemers gehouden. Dat betekent dat de beschikbare tijd verdeeld moet worden over soms 8 of meer partijen. Omdat verkiezingsdebatten meestal in een radio- of televisie-uitzending plaatsvinden, is er tegelijkertijd ook beperkte tijd om het debat te voeren. Daarom is het goed om in een verkiezingsdebat in korte en krachtige zinnen jezelf af te zetten tegen andere partijen, kritische vragen te stellen en af te sluiten met een mooie oneliner. Juist in een verkiezingsdebat is er beperkte of geen ruimte voor de nuance of minutendurende monologen. Dit geldt zeker anno 2011 waarin mensen steeds meer gewend zijn geraakt om in korte tijd veel informatie tot zich te nemen en te filteren. Dit resulteert in snellere debatten waarin kortere zinnen worden gemaakt.
Voorbeelden van krachtig betogen
Om dit te illustreren nemen we twee voorbeelden. Eén van VVD leider Wiegel in de jaren ’70 en één van Marleen Barth (begint bij 14:15 en duurt tot 14:55), lijsttrekker voor de PvdA in de Eerste Kamer. Beiden proberen hun opponent aan te vallen. Waar Wiegel in de jaren 70 ruim een minuut voor nodig heeft, kan Barth het in 2011 in de helft van de tijd. En dat is de kracht van een lijsttrekker in 2011: in een halve minuut kunnen uitleggen waar je zelf voor staat, waar de andere partij - volgens jou – de mist in gaat en dit samenvatten in een begrijpelijke en stevige oneliner.
Dus ergernissen over soundbites en oneliners zijn niet altijd terecht. Sterker: wil je krachtig overkomen en de twijfelende kijker overtuigen dan moet je in de schaarse tijd die je krijgt, uitleggen waarom jouw partij Nederland een beetje beter maakt. Lange zinnen en nuances zijn daarbij taboe. En de kniesoor die wanhoopt dat de politiek dan verwordt tot een uitwisseling van oneliners nodigen we graag uit tot het bijwonen van een vergadering in de Tweede Kamer of in de Statenzaal van de provincie. Deze – meestal slecht bezochte - vergaderingen duren vaak lang, kennen veel herhaling van zetten en bieden ruime mogelijkheden voor nuanceringen. Politiek is niet zwart-wit maar in een verkiezingsdebat moet je het verschil maken.
