De laatste toespraak van Obama wordt door vriend en vijand afgeschilderd als een hele goede speech. En terwijl de New York Times en wij in Nederland de vraag stellen: heeft hij het kunstje nu niet te vaak gedaan, komt het retorische antwoord van Barack Obama. In zijn laatste toespraak doet hij namelijk geen trucje maar de plicht van iedere redenaar: overtuigen. En overtuigen doe je door een aantal zaken. Laten we met zijn laatste toespraak op de achtergrond de belangrijkste zaken aanhalen.
Bekijk de toespraak hier:
Het markeren van de geschiedenis
Barack Obama heeft het vaker gedaan op belangrijke momenten. Het markeren van het moment van de toespraak als een belangrijk momentum in de toekomstige geschiedenis. Dit deed hij ook tijdens zijn overwinning door het volgende aan te geven: “put their hands on the arc of history and bend it once more toward the hope of a better day.” En duidelijker nog direct erna: “It's been a long time coming, but tonight, because of what we did on this day, in this election, at this defining moment, change has come to America.” In zijn laatste toespraak doet hij dit door de gevallenen en de huidige generatie militairen te benoemen in zijn zin: “We need not look to the past for greatness, because it is before our very eyes.” Een belangrijke kwaliteit in de toespraken van Obama is zijn gewoonte om de mensen zelf in de hoofdrol te plaatsen. Dat doet hij hier op voortreffelijke wijze. Dat zorgt ervoor dat zijn toespraken sneller in een historische context kunnen worden geplaatst, dat mensen zich beter aangesproken voelen en dat zijn geloofwaardigheid stijgt. Dat laatste is een direct gevolg van het prijzen van de generatie militairen als groots.
Stijlfiguren die spreken
Dan zijn er natuurlijk de stijlfiguren die Obama gebruikt. En ze werken. Niet alleen bij een campagnebijeenkomst of bij een inaugurele toespraak. Ook bij de dood van senator Ted Kennedy voor een handvol journalisten of in de toespraak voor de gesneuvelde militairen gebruikt Obama stijlfiguren. Wat te denken van de volgende alinea:
“This generation of soldiers, sailors, airmen, Marines and Coast Guardsmen have volunteered in a time of certain danger. They are part of the finest fighting force that the world has ever known. They have served tour after tour of duty in distant, different and difficult places. They have stood watch in blinding deserts and on snowy mountains. They have extended the opportunity of self-government to peoples that have suffered tyranny and war. They are man and woman; white, black, and brown; of all faiths and stations - all Americans, serving together to protect our people, while giving others half a world away the chance to lead a better life.”
Hier zitten talloze stijlfiguren in. Laten we er een paar benoemen: de enumeratie: “This generation of soldiers, sailors, airmen, Marines and Coast Guardsmen” werkt goed omdat het de groep waarover gesproken wordt, groter maakt.
De alliteratie werkt niet alleen in de reclame maar ook om de militairen te prijzen en te roemen: de “finest fighting force” wordt gepresenteerd als “heerlijk helder heineken”. Een drieslag met een alliteratie. Twee stijlfiguren in één dus. “They have served tour after tour of duty in distant, different and difficult places.” Hier wordt er weer geallitereerd. Vervolgens een stijlfiguur waar Obama zich graag van bedient: de vergelijking. “They have stood watch in blinding deserts and on snowy mountains.” En de contrasterende vergelijking: “They are man and woman; white, black, and brown; of all faiths and stations - all Americans.” Een hele mooie, kunstige en uiterst effectieve combinatie van stijlfiguren om dit te verwoorden. Het bewijs dat ook roerende, serieuze en gevoelige toespraken beter worden van het gebruik van retorische stijlfiguren.
Be the argument
Tot slot is de Amerikaanse president natuurlijk zijn eigen argument. Hij is ontegenzeglijk begaan met de woorden die hij uitspreekt en daar kan bij niemand twijfel over bestaan. Dat komt door zijn presentatie. Constant oogcontact makend met het publiek, een ferme en krachtige houding, een gezicht in de plooi met af en toe een uiting van droefenis in zijn gelaat en slechts een paar krachtige gebaren om te duiden dat dit een serieuze aangelegenheid is. De Britse staatsman Churchill kon het mooi verwoorden: “Before you can inspire with emotion, you must be swamped with it yourself. Before you can move their tears, your own must flow. To convince them, you must yourself believe.” En Barack Obama is het levende bewijs.
Donatello Piras
Hoofdtrainer en debatleider
