De komende weken staan in het teken van de verkiezingscampagne. We krijgen in totaal 5 lijsttrekkersdebatten op radio en tv. Hoe kun je als kijker wijs worden en je niet in de maling laten nemen? Hier volgen vijf trucs waar je na het lezen niet meer in hoeft te trappen.
De vraag ontwijken
Een politicus stelt een vraag aan een andere politicus. In plaats van antwoord te geven rijgt de politicus de ene na de andere zin aan elkaar, waarbij er geen antwoord lijkt te zijn gegeven en de kijker in verwarring achter blijft. “Was er nu wel of geen antwoord gegeven?”. Het debat gaat verder en je denk er niet meer aan. Een veel gebruikte truc en hopeloos effectief aangezien de politicus er vaak mee weg komt. Maar trap er niet in. Iedere politicus moet kunnen aanvallen en verdedigen en daar hoort in een debat ook bij dat je vragen goed kunt beantwoorden. Ook het verwijzen naar “de toekomst” zodat je vragen over het afgelopen beleid niet hoeft te beantwoorden is leuk gevonden maar het blijft onjuist in een debat.
Cijfers verdraaien
Een bekend citaat luidt: “Er zijn leugens, grove leugens en statistieken” en dat komt politici erg goed uit. Na het bekend worden van de nieuwe cijfers voor het CPB vallen de lijsttrekkers over elkaar heen om hun beste punt eruit te halen.
En dit maakt het nu zo moeilijk. Want hoe kun je als kijker nu wijs worden uit de grote brij van cijfers? Simpel. Een begrotingstekort van 6.5% klinkt niet groot maar kan dat wel zijn. Vooral wanneer je beseft dat dit in werkelijkheid over vele miljarden gaat. Het is aan de politicus om cijfers ook goed toe te lichten. Iets stellen met een cijfer of percentage is niet voldoende. Hij moet in heldere bewoordingen uitleggen hoe hij hiertoe komt. Want wie stelt moet bewijzen! Stel we nemen een begrotingstekort van 6.5%. Daarna moet er worden uitgelegd hoeveel dat is. Hier kan een vergelijking worden gemaakt met de gezondheidszorg. “Dat staat gelijk aan het totale bedrag dat wij jaarlijks uitgegeven aan de gezondheidszorg in Nederland”. Dat klinkt veel en dat is het ook. Dus daar achteraan vertellen dat je dit oplost door een 60% tarief in te voeren of de immigratie te stoppen is dus flauwekul. Wilders gaf in 2009 in Amerika een speech waarin hij een Brits onderzoek citeerde waarin 40 procent van de moslims gezegd zou hebben dat ze de invoering van ‘Sharia law instead of British law’ zouden steunen. Feitelijk vroeg het onderzoek naar de invoering van ‘Sharia law into British law’, oftewel een combinatie van beide wetten, het ging niet om vervanging.
“Als we de partij van Cohen aan het roer hebben leidt dat tot Griekse toestanden.” Klinkt leuk maar is feitelijk onjuist om meerdere redenen. Ten eerste is onduidelijk wat bedoeld wordt met Griekse toestanden? Bedoelen we het jarenlang liegen over de cijfers met als gevolg dat het land nu failliet is? Dan is het nogal een grove aantijging maar ook feitelijk onjuist. Ten tweede ontbreekt een toelichting. Als een politicus die niet geeft, heeft hij feitelijk niets onderbouwd. In de argumentatieleer heet dit een drogreden. Je begeeft je zonder verdere onderbouwing op een ‘hellend vlak’. Dus ook hier geldt: te simpel en niet geloofwaardig.
Het ligt altijd aan de ander
Een debat is een beproefde methode om duidelijk te maken waarin jouw partij van standpunt verschilt met een andere partij. Dat bereik je niet door alleen maar uit te leggen waar die andere partijen steken laten vallen. Het CDA is niet groen genoeg, de PvdA houdt van potverteren, met de VVD zijn de werkenden de klos. Maar hoe zit het met de eigen partij? Het kan uiteraard niet zo zijn dat je een debat wint door alleen maar te roepen wat andere partijen fout doen zonder je eigen standpunt naar voren te brengen. Want waarop kiezen wij dan? Trap dus ook niet in deze truc. De politicus moet ook uitspraken doen die over zijn eigen partij gaan.
De zondebok aanwijzen
Politici doen het vaak, alles wat fout gaat in een land toeschrijven aan een bevolkingsgroep, de vakbonden, de agrarische sector, de moslims, Europa, de PvdA. Het mag duidelijk zijn dat dit natuurlijk nooit zo kan zijn,het ligt altijd genuanceerd. De debattruc die vervolgens vaak wordt toegepast, is om de politicus die dit beeld probeert te nuanceren voor de voeten te werpen dat: “hij niets wil doen aan de criminaliteit” of dat “hij zijn ogen sluit voor de echte problemen van dit land”. Of nog erger: “de problemen van Nederland ontkent”. Een vaak gebruikte truc die alleen maar een rookgordijn opwerpt. Zo sla je twee vliegen in een klap. Je brengt een partij in problemen tijdens het debat en het lijkt alsof jij het goed doet. Het probleem is dat we alleen helaas niet gehoord hebben hoe die partij het dan zelf wil gaan doen! Dat is makkelijk maar niet voldoende. De kijker is er immers niets wijzer van geworden.
