Debatteren is interessant voor professionals die in de uitoefening van hun beroep afhankelijk zijn van heldere en overtuigende communicatie. Lees het volledige artikel dat de Communicatiedesk, een site voor communicatieprofessionals, geplaatst heeft.
Je leert je in een debat immers verplaatsen in de argumenten van de tegenpartij. Zo kun je in een geformaliseerd debat opeens de rol van ‘tegenstander’ van het organisatiebeleid krijgen toebedeeld.
Ben je een communicatieprofessional die zich regelmatig in een situatie bevindt waarin hij anderen moet enthousiasmeren dan wel overtuigen van een standpunt of een plan? In dat geval heb je baat bij het debatconcept. Je kunt binnen je organisatie het debat als werkvorm inzetten. Leren debatteren komt immers de individuele spreekstijl ten goede, het ontwikkelt een kritische denkhouding en bevordert de kwaliteit van de inter-persoonlijke communicatie.
Wie de kunst van het debatteren verstaat, beschikt over een bijzonder arsenaal aan vaardigheden die in elke vorm van mondelinge en schriftelijke communicatie kunnen worden ingezet. Deze kan worden toegepast bij:
• het geven van presentaties;
• het voorzitten van vergaderingen;
• het leiden van gesprekken, discussies of debatten;
• brainstormsessies;
• speeches;
• het formuleren van je standpunt;
• de toelichting of verdediging van je plan of presentatie;
• het overtuigen van anderen.
Direct toepasbare debattechnieken
Be the argument!
Tijdens een vergadering probeer je je collega’s te overtuigen van je standpunt. Houd daarbij in gedachten dat het ‘Ethos’ van de spreker de geloofwaardigheid van die persoon bepaalt. Denk daarbij aan het verschil tussen McCain en Obama en Balkenende en Bos. Ethos staat voor de persoonlijkheid van de redenaar die deskundig, deugdzaam en sympathiek moet overkomen op het publiek om zijn rede geloofwaardig te maken. Hierbij speelt (non)verbale communicatie, de relatie tussen spreker en toehoorders en de persoonlijke spreekstijl een rol.
Zo merk je bij McCain, die non-verbaal niet sterk is en geen geboren spreker, dat zijn boodschap moeilijker overkomt bij het publiek dan wanneer Obama spreekt. Hetzelfde geldt voor Balkenende. Ook hij is geen geboren spreker. Hoewel hij vooruit is gegaan en sterke argumenten gebruikt, is zijn presentatie minder goed dan die van Bos. Dat heeft invloed op de geloofwaardigheid van zijn verhaal. Bos heeft tijdens de financiële crisis laten zien een zeer bekwaam spreker te zijn, daarnaast is zijn persoonlijke spreekstijl goed ontwikkeld.
Een zeer belangrijk deel van iemands overtuigingskracht wordt bepaald door zijn presentatietechniek en non-verbale communicatie. Onderzoeken tonen keer op keer aan dat de manier waarop de boodschap gebracht wordt, vaak belangrijker is dan de boodschap zelf. Gemiddeld 80% van een presentatie is non-verbaal.
Gebruik pakkende voorbeelden
Een betoog, politieke toespraak of debat heeft vaak behoefte aan meer dan feiten alleen. Natuurlijk moet de inhoud een kloppend verhaal zijn, maar aandacht voor de vorm is ook belangrijk. Een van de belangrijkste overtuigingsmiddelen is het voorbeeld. Aristoteles – de Griekse leermeester – zei het al in zijn Retorica: “Gebruik voorbeelden als algemeen overtuigingsmiddel om je betoog te versterken”.
Gelijk hebben én gelijk krijgen
Wanneer je in een discussie verwikkeld bent op je werk, verdiep je dan eens in het verhaal van je collega. Benoem zijn meest belangrijke argument. Dit levert twee goede dingen op:
• Je neemt je opponent de wind uit de zeilen doordat je alvast de meest belangrijke kritiek agendeert en pareert.
• Je komt bij je toehoorder vaak overtuigender over wanneer je ook nog een tegenargument benoemt en neutraliseert. Hiermee geef je aan redelijk te zijn en goed na te denken. Bovendien laat je zien dat je ook oog hebt voor de argumenten en visies van je tegenstander.
Probeer deze tip eens uit in een vergadersituatie waarin je de deelnemers moet overtuigen van een bepaald voorstel of standpunt. Je zult direct winnen aan overtuigingskracht wanneer je niet alleen maar hamert op je eigen argumenten, maar ook de andere kant van de medaille belicht en tegenspreekt.
Dit is een drogreden!
Het komt nogal eens voor dat een opponent in een discussie zich van allerlei trucs bedient. Hiermee brengt hij de spreker van zijn à propos en de lachers op zijn hand. Wellicht heb je dit tijdens een vergadering op je werk eens meegemaakt. Gevoelsmatig is het vaak duidelijk dat de argumentatie van de opponent niet deugt. Hij maakt gebruik van een drogreden: een reden of redenering die niet klopt, maar die wel aannemelijk lijkt.
Hoe kom je op een adequate en vooral snelle weerlegging? De eerste stap op weg naar een goede weerlegging is het herkennen van een drogreden en die vervolgens te pareren. Leg hierbij de nadruk op de inhoud en dwing je spreker om daarop te reageren. Pareer het niet met de zin ‘dat is een drogreden’.
Label je eigen argumenten
Wanneer je in een debat drie argumenten aanvoert voor jouw standpunt, is het voor de toehoorders makkelijker te volgen als je die argumenten labelt. Benoem ze en geef ze een naam, bijvoorbeeld het duurzaamheidsargument, het kostenbesparende en het milieuvriendelijke argument. Een label moet je argument zo kort mogelijk samenvatten. Het labelen zorgt ervoor dat je je argumenten duidelijk onderscheidt en dat ze onthouden worden door de toehoorders.
Gebruik stijlfiguren
Stijlfiguren als de drieslag, opsomming, beeldspraak of een tegenstelling kunnen wat meer kleur geven aan je verhaal. Hierin is de nieuwe Amerikaanse president Barack Obama een ware meester.
Spreken als Obama
Spreken als Obama, welke communicatieprofessioneel wil dat niet leren? Barack Obama gebruikte in zijn briljante speeches tijdens de Amerikaanse verkiezingen stijlfiguren en benoemt die. Drieslagen, metaforen, vergelijkingen, opsommingen en de favoriete stijlfiguur van de herhaling komen veelvuldig langs. Allemaal zeer sterk uitgevoerd. Hierdoor wordt zijn betoog aantrekkelijker om naar te luisteren, omdat het makkelijker te volgen is.
Change has come to America
Obama heeft de afgelopen tijd bewezen dat inhoud en vorm hand in hand gaan. De nieuwe president van de Verenigde Staten is een overtuigend spreker, bewezen zijn optredens in de media, tijdens speeches en in debatten. Ook zijn toespraak in Grant Park, Chicago was memorabel. In zijn overwinningstoespraak had hij een schitterende opening voor een uitzinnige menigte. Hij gaf aan dat de verkiezingsoverwinning "jullie overwinning is". Om te vervolgen met zijn verkiezingsleus: “verandering is gekomen om de natie te hervormen”. Maar de meeste overtuigingskracht zat in de inhoudelijke boodschap van zijn opening: “Als er iemand is die nog altijd twijfelt of Amerika een plek is waar alles mogelijk is, die zich nog altijd afvraagt of de droom van onze grondleggers leeft in onze tijd, die nog vraagtekens zet bij de kracht van onze democratie: Vanavond heeft u antwoord". Tijdens het vervolg bedankt hij zijn familie, vrienden en running mate Joe Biden, maar schenkt hij ook aandacht aan zijn opponenten: Obama loofde zijn Republikeinse rivaal John McCain voor diens campagne en zijn persoonlijkheid. Een goede en beproefde manier om zelf nog sterker en overtuigender te klinken.
Enumeratie en drieslag
Zijn gehele toespraak is doorspekt met de door hem vaker gebruikte stijlfiguren. Obama is dol op de drieslag, de tegenstelling en de metafoor. Ook de enumeratie komt altijd wel een keer voor in zijn voordrachten. In Chicago was dat toen hij de Amerikanen vertelde: “Het antwoord is gegeven door jong en oud, rijk en arm, Democraat en Republikein, zwart, blank, hispanic, Aziaat, inheemse Amerikaan, homo, hetero, gehandicapte en niet-gehandicapte. "We zijn de Verenigde Staten van Amerika en zullen dat altijd zijn”. Obama sluit af zoals we van Amerikanen gewend zijn én met een drieslag: “Thank you, God bless you, and may God Bless the United States of America.”
Inauguratiespeech Obama
Barack Obama is in Washington beëdigd als 44e President van Amerika. Zijn inaugurele rede brak duidelijk met de speeches die we in het afgelopen jaar tijdens de campagne gewend waren. De nieuwe President is duidelijk over de stand van Amerika zelf. De tijd van het uitstellen van vervelende beslissingen en eigenbelang is voorbij. De oplossing duidt hij met een mooie drieslag:”Starting today, we must pick ourselves up, dust ourselves off, and begin again the work of remaking America.”
Richting de oplossingen voor de crisis klinkt Obama zeker maar ook poëtisch: “As for our common defense, we reject as false the choice between our safety and our ideals” Hij argumenteert goed en onderbouwt zijn argumenten helder en concreet en geeft voorbeelden. Niet zelden in een opsomming of met een drieslag zoals wanneer hij een duidelijke handreiking doet aan moslimlanden: ”To the Muslim world, we seek a new way forward, based on mutual interest and mutual respect.”
Toch is Obama ook sterk in het gebruiken van stijlfiguren voor het duiden van minder positieve punten zoals de crisis. “And so to all other peoples and governments who are watching today, from the grandest capitals to the small village where my father was born: know that America is a friend of each nation and every man, woman, and child who seeks a future of peace and dignity, and that we are ready to lead once more.” Hier gebruikt hij zowel een drieslag als een tegenstelling en kun je de opbouw beschouwen als een amplificatie.
Een inspirerende speech met hoop als thema maar ook met concrete oplossingen. Een speech die zijn plek in de geschiedenis zal opeisen maar die nu al kan worden beschouwd als een voorbeeld voor iedereen, zowel qua vorm als qua inhoud.
Bent u onder de indruk van briljante sprekers als Barack Obama? Wilt u ook in staat zijn om anderen te overtuigen met uw presentatie? Volg dan de masterclass Succesvol Speechen van het debatinstituut.
Roderik van Grieken, Donatello Piras en Marielle Nienhuis
