Hoe je met emotie de inhoud kunt pareren

In het WNL televisieprogramma ‘Goedenavond Nederland’ hadden VVD-leider Dilan Yesilgöz en Europacorrespondent Stefan de Vries een stevige aanvaring over de gebeurtenissen in Ceuta. Het werd een strijd tussen feiten en gevoel. Het fragment liet zien hoe ver je in een discussie kunt komen door relevante kritiek niet te beantwoorden, maar in te spelen op de diepgewortelde angst voor ongecontroleerde migratie.

Eerst de feiten, dan de conclusies

De Vries bekritiseerde de felle berichten die VVD’ers, onder wie Yesilgöz, op sociale media plaatsten over Spanje en het mogelijk opschorten van Schengen. Volgens hem reageerden zij voordat duidelijk was wat er precies gebeurde. Bovendien bleek Spanje snel op te treden en keerde veruit het grootste deel van de migranten binnen korte tijd terug naar Marokko. Ook kun je Europese afspraken over open binnengrenzen niet zomaar terzijde schuiven.

Van feiten naar gevoel

Yesilgöz erkende dat de meeste migranten waren teruggekeerd, maar reageerde nauwelijks op zijn eigenlijke kritiek. Ze plaatste er een ander verhaal naast: “Nederlanders moeten worden beschermd, mensen die hier niets te zoeken hebben moeten worden tegengehouden en onze vrijheid en veiligheid staan voorop”. Dat zijn krachtige uitspraken. Wie kan er immers tegen de veiligheid van Nederland zijn?

Aristoteles zei het al

Aristoteles onderscheidde al drie manieren om te overtuigen: met geloofwaardigheid, argumenten en emoties. Ethos, logos en pathos. De Vries koos vooral voor logos; Yesilgöz zette zwaar in op pathos. En hoe verdrietig dat soms ook is: een krachtig gevoel wint het regelmatig van een kloppende redenering.

Wat werkt wel

De Vries gaf stevig weerwoord, maar had nog explicieter kunnen benoemen wat er gebeurde: “U zegt dat u Nederlanders wilt beschermen, maar u beantwoordt mijn kritiek niet.” Daarmee  had hij Yesilgöz kunnen proberen terug te brengen naar zijn inhoudelijke punt. 

Daarnaast had hij kunnen proberen haar op gevoelsniveau te overtoepen: “Hoe denkt u dat u als minister van Defensie de veiligheid van Nederlanders beter kunt beschermen: door midden in de nacht een boze tweet te plaatsen, of door die tijd te benutten om met Europese collega’s te kijken hoe we elkaar daadwerkelijk kunnen helpen?”

Benoemen en overtroeven

Wanneer inhoudelijke argumenten worden ontweken en gepareerd met een gevoelsappèl, houd dan niet alleen vast aan de inhoud. Benoem dat je argument niet wordt beantwoord en probeer vervolgens zelf nog beter het gevoel van je toehoorders aan te spreken. Want in de praktijk van het overtuigen is pathos vaak net zo belangrijk als logos.